تاریخ زندگی بشر از خاطره های تلخ و شیرین و نیک و بد عجین است. چنانچه به فراز و نشیب جامعه و روزگار کنونی ارزیابی و پژوهشی اجمالی داشته باشیم فداکاری ها, زحمات طاقت فرسای دانشمندان و محققین برای آسایش بشریت, مهربانی  مسالمت آمیز ونیز جستجوی صلح وآرامش برای انسان واژه های بی بدیلی است که انسان در طول تاریخ با همت و تلاش و با دشواری و سختی خلق کرده و بدست آورده است. در این عرصه کار وتلاش مردمان نیک صفت و نیک اندیش همواره به عنوان منجی و منادی فداکاری در کنار بشریت بوده و نقش آفرینی کرده اند. با این تصور جایگاه وکرامت انسان نسبت به دیگر جانداران حایز اهمیت و افتخاری است که بشریت را نسبت به دیگر موجودات تفکیک و به عنوان(اشرف مخلوقات) متمایز کرده, اما شخصیت والای انسان در طول تاریخ در عرصه زندگی اجتماعی با همه توانمندی و پیشینه افتخار آمیز همواره مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته است. جنگ و نابرابری، عدم پای بندی به حقوق دیگران، عدم پای بندی به ارزشهای اجتماعی و نیز در برخی مواقع عدول از خطوط قرمز کارنامه مردودی است که با تاسف در طول تاریخ بر شانه های انسان سنگینی می کند. در عصر كنوني افزایش جمعيت و صنعتي شدن جامعه موجب توسعه شهر نشيني شده و در آينده بشریت با فرسايش و بحران چها ركن اصلي بيوسفر( آب،خاک ،هوا ،جانداران) روبرو خواهد شد كه به عنوان يك تراژدي اصالت انسان را به بن بستی تلخ و نافرجام به چالش كشيده است. گسترش شهرها و تصرف مراتع و جنگلها, پيشروي در زيست گاه ها و مناطق حفاظت شده جانوران, توليد و انباشت زباله در مناطق كوهستاني, استخراج بي رويه مواد كاني از معادن و غيره همگي در جهت تهديد و نابودي هستي و زندگي بشريت مي انجامد. متاسفانه انسان براي تنوع و بهتر زيستن همواره در حال كنجكاوي و كشف جاهاي بكر و بدنبال گسترش دنياي خويش است. در جامعه ای که تعداد اندكي در پی منافع شخصی بوده و تلاش می کنند از همه فرصت ها و ابزارها برای تملک بیشتر از آب و خاک و منابع طبیعی بیشتر از سهم خود برداشت نمایند. این توقع و شايد زياده خواهي بشر دير يا زود جهان هستي را به ملك شخصي و خصوصي انسان تبديل خواهدکرد، فرسایش خاک و پوشش گیاهی ونیز مشکلات بهداشت فردی درمناطق کوهستانی وطبیعت خاطرانسان را آزرده می‌کند، چه کسی مسئول جمع‌آوری زباله‌ها می‌باشد؟

             زبان دلم دهان به شکایت گشوده است        باید مگر به لطف تو التیام (ظهوری)

 اکنون با بهره گیری از دانش و تجهیزات صنعتی انسان برای تصاحب کرات دیگر نیز دست بکار وموفقیت هایی نیز کسب شده است, آیا جهان کنونی پاسخ گوی نیازمندی های بر حق ویا بناحق بشریت خواهد بود؟ دست یابی انسان و بازدید از غارها نیازمند برخی لوازم و وسایلی هست که خواسته و ناخواسته  اثر زیست محیطی داشته و اکثر موجودات غارزی بخاطر حضور بی هنگام انسان در مدخل غارها مورد آزار قرارگرفته و متواری شده اند. از طرفی انسان امروزی در اقدامی ناباورانه در عمق دریاها نیز برای دست یابی به اسفنجها و موجودات دریایی دست بکار شده و با اکتشاف وکندن اشیایی که سالیان متمادی در عمق دریاها ساخته و پدید آمده اند برای دکوراسیون و به قصد تجارت خرید وفروش می شوند. متاسفانه انسان متمدن با دربند کردن حیوانات در پارک ها و منازل  قصد تجارت وکاسب کاری داشته و از تماشای جانوران دربند و قفس لذت می برد. آخرین یوزپلنگ چقدر ارزش دارد؟ آخرین پلیکان چه قیمتی خواهد داشت؟ انسان با ورود خود به مناطق کوهستانی و طبیعی محیط زندگی جانوردان را نا امن کرده واغلب آنها محل زندگی خود را ترک و مهاجرت می کنند. متاسفانه انسان در همه جای جهان احساس مالکیت داشته وخود را (اشرف مخلوقات) می داند ؟ در جامعه ای که هر کسی بنا به موقعیت و جایگاه اجتماعی نسبت به حقوق دیگران تعهدی نداشته و به قصد و یا به عمد مرتکب قصور وخطا می شود بی تردید جایگاه مسئولیت اجتماعی انسان خردمند خدشه دار و شخص مورد نظر به عنوان فرد سست عنصر متهم به نقض حقوق اجتماعی خواهد شد.

                  همان بهتر که از خود شرم داریم       بدین شرم از خدا آزرم داریم (نظامی)

روزانه میلیونها راس دام توسط انسان ذبح شده و ظاهرا گوشت حیوانات در جهان از پر مصرف ترین غذاها بوده ودر سبد کالایی بشر اهمیت بسزایی دارد. از اینرو برخی حیوانات غیر اهلی بوده و در طبیعت توسط انسان صید می شوند و نیز تعداد کثیری از حیوانات اهلی که توسط انسان پرورش یافته و برای تغذیه و خوراکی نگهداری می شوند. در واقع همه موجودات زنده نسبت به خوشی و ناخوشی و احساسات درونی آگاهی داشته ونسبت به هم نوع خود ابراز احساس و همدردی می کنند. از اینرو درد و آلامی که از جانب انسان و جهت رفع نیازمندی های بشر به جانوران تحمیل می شود چه توجیهی برای انسان متمدن دارد؟ طبق تحقيقات دانشمندان و زيست شناسان نقش انسان در تاریخ, عامل مهمي در انقراض انواع حيوانات و پستانداران بوده, كه يكي از علت هاي  اصلی آن افزايش جمعيت و نياز بشر به مواد غذايي حیوانی مي باشد. با این تصورهمه موجودات جانداردارای حقوق و شایسته حق انتخاب وحیات می باشند , از اینرو رابطه کنونی انسان با جانداران اهلی وغیر اهلی به عنوان یک رابطه نابرابر بوده ونادیده گرفتن حقوق حیوانات منصفانه وعادلانه نیست,آیا تکلم واراده توجیه وحق انتخاب انسان بر همه موجودات وکره زمین خواهد بود؟حوادث تلخ وناگوار به عنوان تراژدي روزشمار در فراز ونشيب تاريخ كوهنوردي دل انسان را آزرده مي كند، آنچه رخداده خواسته ونا خواسته از ديده و نظر پنهان نيست كه همچون داغي فسون و حسرتي گران بر جامعه بيدار و آگاه كوهنوردي سايه افكنده است, تکرار حوادث کوهنوردی از گذشته تا حال نشانگر عدم پای بندی به قانون طبیعت و عدم شناخت از توانایی خویش وغفلت از شرایط منطقه ومحیط می باشد,گو اینکه طبق ارزیابی وبررسی های انجام شده عامل اصلی اغلب حوادث قصور واشتباه افراد حادثه دیده می باشد. اکنون انسان در همه امور ودر رفتار و کردار خود بی تفاوت و سهل انگار شده وگاها برای ارضاع وپاسخگویی به نارضایتی های درونی خویش دست به اعمال نادرست وغیر اخلاقی زده تا با هدف عمل تلافی جویانه آرامش روانی خود را باز یابد. بقول حافظ

               شرممان باد زپیشینه آلوده خویش              گر بدین فضل و هنر نام کرامات بریم

              قدر وقت ار نشناسد دل و کاری نکند             بس خجالت که از این حاصل اوقات بریم

 لذا بر حسب عادت ناخواسته گاهی احقاق حقوق فردی در جامعه با تصور انتقام وقصد تلافی جویانه لذت بخش و تسلی خاطر است, از اینرو بسیار درد ناک ورنج آور است برخی از شهروندان در مقابل عمل نادرست و غیر اخلاقی دیگران با عمل تلافی جویانه مرتکب کارناپسند و غیر اخلاقی می شوند. آیا عمل مقابله وتلافی جویانه در مقابل ارتکاب تخلف وبی بند و باری در محیط کوهستان از منظر اخلاقی پسندیده است؟ آیا علاقه مندانی که ساعاتی را در کوهستان سپری کرده و به کوهنوردی می پردازند بی توجهی به بهداشت وتخریب را بی حرمتی به طبیعت وکوهستان نمی دانند؟متاسفانه انجام عمل خلاف و ناپسند در مناطق و مسیرهای کوهستانی با تصور عدم روئیت عموم و دسترسی قانونی توجیه ناخوشایندی است که وجدان بیدار ما را به چالش کشیده است, از اینرو با تصور اینکه کوهستان خلوت گاه شخصی و محیط امنی برای احیای روحیه ودست یابی به غرایظ و منافع شخصی بوده و در انجام اعمال نیک و بد شاهد و ناظری نیست خود را منزه از تخطی و خطا میدانیم. براستی پایبندی به اصول انسانی و عدم تخریب و ریختن زباله در محیط شهری و معابر و نیز حفظ حریم وکرامت کوهستان کار غیر ممکن و دشواری است؟آیا وجود انبوه زباله و اعمال غیر اخلاقی و خلاف در مدخل غارها ومناطق صعب العبورحاکی از بی توجهی به اصول انسانی نیست؟تمامی آنچه بطور مختصر یاد آوری و بیان گردید خطاهایی هست که به قصد ویا به عمد توسط انسان انجام گرفته و بشر در طول تاریخ با داشتن قوه تعقل و بر حسب ماهیت ذاتی همواره از قبول آن سرباز زده و زیرکانه با عدم پذیرش آن خود را منزه از گناه وخطا می داند. با این تصورارتکاب اشتباهات که در طول تاریخ منجر به خطاهای اجتناب ناپذیر گردیده به هیچ عنوان پایانی نداشته وهمواره انسان در ماوراء خود به جستجوی متهم و خطاکار وجدان بیدار خود را به بازی گرفته است. 

با تشكر از آقاي فرجي پور بابت نگارش اين مقاله