حضور انسان با هر نیت و توجیهی در محیط کوهستان خواسته و ناخواسته باعث دست کاری و برهم زدن آراستگی طبیعت خواهد شد. البته این مطلب بدين معني نیست که انسان از منابع و محیط پیرامون بهره برداری نکرده و یا از آن محروم باشد. لیکن به نظر می رسد علاقه مندی و پیوستن افراد زيادي در سالهای اخیر به ورزش کوهنوردی و بازدید از مدخل غارها و طبیعت حق مسلم شهروندان بوده و نمی توان به بهانه تخریب طبیعت و عدم ظرفیت محیط از ورود علاقه مندان جلوگیری و ممانعت بعمل آورد. از طرفی روز بروز با افزایش جمعیت تنوع نیازمندی های بشر محدودیتی نداشته به همین دلیل قدرت بازسازی و ترمیم کاهش یافته است و لازم است با مدیریت صحیح و کارشناسی شده نیازها و خواسته های خود را اولویت بندی کرده و با نظارت وکارشناسی مداوم در بهره برداری به موقع از منابع زمینی پای بند باشیم. یکی از مواردی که طی چند سال اخیر حایز اهمیت است. پیمایش غارها بوده که همانند دیگر مسایل فاقد مدیریت و نظارت می باشد. از سویی به دلیل محدودیت ها و شرایط محیطی غارها  گاهی مدیریت بر آنها اجتناب ناپذیر و دشوار می باشد. در طول سالهای اخیر تعداد زیادی از غارهای جدید کشف شده و با ورود انسان باز گشایی و بهره برداری شده اند  بازدید از غارها نیازمند برخی لوازم و وسایلی هست همانند طنابچه و میخ کوبی و در برخی مواقع ثابت گذاری  وعلامت گذاری مصنوعی و یا نوشتاری و دیگر عوامل کمکی که همه این موارد خواهی نخواهی اثر زیست محیطی و تخریب را به همراه داشته و هر تیمی که قصد ورود به مدخل هرغاری را داشته باشد برای اجرای برنامه و ایمن ماندن و نیز پیمایش همه نقاط غار وامکان بازگشت دوباره از مسیر رفته همه آنچه متذکر شد را با خود برده و به دستکاری آن می پردازند به همین جهت ورود به مدخل اغلب غارها با ورورد بازدید کنندگان و غار نوردان مورد تخریب و الوده گردیده است. البته غارهایی که مجهز به روشنایی هستند نیازی به بردن تجهیزات و علامت گذاری نیست ولی عواملی دیگر در تخریب وبر هم زدن آراستگی این دسته از غارها حایز اهمیت است. نصب تجهیزات و فراهم کردن روشنایی گرچه برخی حوادث وآلودگی را کاهش میدهد ولی تصور تجهیز استفاده بیشتر و محل کسب کار و امکان ورود حد اکثری قشرهای مختلف جامعه را فرام کرده و به نوعی نصب حجم عظیمی از لوازم و وسایل صنعتی و مصنوعی در محیط ومدخل غارها باعث افزایش تخریب و فرسایش سیمای طبیعی در بستر غارها شده است. نصب تجهیزات وروشنایی نیز باعث تخریب و دستکاری طبیعت شده و اغلب جانوران و حیوانات غارزی متواری و بدلیل نا مناسب بودن محل زیست کشته و منقرض می شوند. از طرفی  بازدید و کاوش ها در سالهای اخیر در غارها مزید بر علت شده و حجم تعداد زیادی از علاقه مندان به مدخل غارها آسیب های زیادی به محیط غارها وارد کرده است با توجه به شرایط درونی غارها اغلب گروها و بازدید کنندگان برای ورود به مدخل غارها کلیه لوازم و تجهیزات مورد نیازرا با خود برده و طبق عادت ناخواسته برخی از لوازم و وسایل در داخل غارنصب شده و یا با نیت استفاده دیگران در محل مورد نظر جا گذاشته می شود. انواع نخها و طنابچه ها با سایز و رنگهای مختلف برای ورود و خروج در داخل غارها بجا مانده و تیم های بعدی نیز مسیر ها را دوباره با نخ علامت گذاری می کنند غافل از اینکه انبوهی از نخ و طناب در مسیر غارها بجا مانده است و متاسفانه در خاتمه برنامه بیشتر لوازم مستهلک شده پاکسازی نمی شوند. همچنین در محیط غارها برخی بازدید کنندگان بهداشت فردی را رعایت نکرده و به مراتب در مدخل غارها فضولات انسانی مشاهده گردیده است. از طرفی در کاوش ها طولانی مدت  توسط ماشین های صنعتی  و نیز به دلیل حضور مدت مدید تیمهای اکتشافی عدم بهداشت فردی و برخی دست کاریها و بجا ماندن زباله در محیط غارها  ظاهرا امری عادی شده است. البته برخی موارد که ذکر شد شاید امری اجتناب ناپذیر بوده ولی متاسفانه بدلیل دسترسی آسان برخی از غارها در سالهای اخیر از دسترس مردم عادی هم در امان نمانده و اغلب بازدید کنندگان تعداد زیادی از آثار طبیعی داخل غارها را کنده و با خود جهت نگهداری در منازل از مدخل غار خارج می کنند و اغلب استالاکتیت و استالاگمیت ها که عمر چند صد میلیون ساله دارند شکسته وآگاهانه و یا عمدا با خود خارج کرده و به منزل می برند و در طاقچه يا کلکسیون برای تماشا نگه داری می کنند و البته بازدید کنندگان بدلیل جذابیت این اشیا گاهی آدرس و محل غار مورد نظر را گرفته وخود به محل مراجعه کرده و در نهایت به کندن آن ها اقدام می کنند و از طرفی هم بدلیل اقامت چند روزه و تردد علاقه مندان در غار و ایجاد سر و صدا و نور پردازی و حتی بدلیل بوی برخی از لوازم و سیگار و ایجاد حساسیت تعداد زیادی از جانوران غارزی از جمله خفاش و دیگر جانوردان محل زندگی دائمی خود را تغیر داده و از غار خارج می شوند. علامت گذاری های مسیر و بستن ریسمان در مسیرهای تردد و جا گذاشتن آن ها به مرور زمان در غارها فاجعه زیست محیطی فراهم کرده است. برخی از غارها هم بدلیل دسترسی و ایجاد مسیر وکندن و دستکاری و نصب تجهیزات روشنایی آراستگی آنها از شکل اولیه خارج و با ورود گردشگران و جهت بهره برداری از اسلاید و تصاویر و استفاده از نور و امکانات لوازم اشعه به مرور زمان رنگ طبیعی مناظر غار و اشیای جانبی در مدخل غار تغیر چهره داده و از حالت اولیه خارج گردیده اند. براستی انسان کنجکاو به چه منظور در پی ناشناخته های طبیعت بی مهابا در تلاش است؟ آیا انسان خود را تنها مالک  کره زمین  می داند؟ آیا فرصت و جایی برای موجودات دیگر و جانوران قائل هستیم؟ در داخل غارها موجودات زیادی زندگی و رشد نمو دارند و برخی از جانوردان در مکانهای دیگر قادر به حیات نبوده و با دست یابی بشر به محیط امن زندگی آنان و در حقیقت نسل آنها منقرض خواهد شد. طبق اطلاعات بدست آمده تعداد زیادی  غارهایی که مجهز به روشنایی شده اند بدلیل حضور حد اکثری گردشگران بدون سرپرست و آموزش در معرض آسیب بیشتری بوده و بر اثر تابش نور و شلوغی اکثر جانوران غارزی مهاجرت ویا نابود شده اند و همچنین آثار و بقایای زیبای مدخل غارها بدلیل تابش نور وجابجایی هوا و نیز دستکاری ازدحام بازدید کنندگان بتدریج تحت تاثیر قرار گرفته و در حال فروپاشی می باشند. متاسفانه بدلیل عدم مدیریت و نیت کسب کار اغلب غارهایی که به بخش خصوصی واگذارگردیده اند با هدف کسب وکار و محل در آمدزایی بوده و صاحبان فعلی غارها با تبلیغات فراوان در صدد ورود هر چه بیشتر قشرهای مردم به مدخل غارها می باشند. این حجم عظیم بازدید کنندگان که اغلب بدون سرپرست و آموزش به مدخل غارها روانه می شوند مزید بر علت بوده ومنجر به عواقب ناگوار و باعث تخریب جبران ناپذیر به غارها شده است. در این رابطه لازم است با آموزش و تعدیل بازدید کنندگان و نیز حتی الامکان از روشنایی دائمی کاسته شده ودر مواقع اضطراری از لوازم الکتریسیته استفاده گردد و بازدید کنندگان مجهز به هد لامپ بوده تا بتوان محیط غارها را تا حدودی به حالت طبیعی کنترل و حفظ کرد. همچنین درسال های اخیر تجارت و خرید و فروش اسفنج های دریایی نیز از اقدامات نا خواسته و نابخردانه بشر بوده و مکاشفه و کندن اشیای دریایی نیز به عنوان تجارت و شغل بومیان حوالی دریاها و برخی افراد سودجو به عنوان کاسبی و محل در آمد گردیده است که به مرور زمان محیط وداخل آب های دریا نیز بخاطر زیاده خواهی انسان نا امن شده است. در ویترین اغلب فروشگاه ها در شهرهای حوالی و حاشیه دریا با چیدمان و به نمایش گذاشتن اسفنج ها برای فروش ویا تزيین برای بازدید عموم مشاهده می شود و گاها آدرس محل اکتشاف را نیز قید کرده اند. آنچه بیان شد نتیجه فرهنگ غلط و عدم مدیریت و نیز عدم آموزش به عموم جامعه و همچنین کنجکاوی خود سرانه برخی از علاقه مندان است که در پی ارضا خواسته های شخصی و با نیت کاسب کاری بوده که متاسفانه ارگان های ذیربط با سهل انگاری و گاهی سستی و تنبلی به نظاره نشسته و هیچ اقدامی در جهت بهبود شرایط کنونی نداشته باشد. با این تصور روز بروز شاهد عواقب ناگوار تخریب و فرسایش غارها خواهیم بود.  

با تشكر از آقاي ابراهیم فرجی پور بابت نگارش اين پست